ناصر الدين شاه او را براى عكسبردارى و نقاشى از ميدان نبرد همراه اردو فرستاده بود به دست تركمانان اسير شد و مدت هيجده ماه در چنگ آنان گرفتار بود . شكست ايران در مقابل تركمانان باعث پيشرفت قواى روسيه در آسياى مركزى شد . روسها ابتدا شهر خوقند و بعد شهرهاى بخارا و خيوه را تسخير كردند . در سال 1298 ژنرال اسكوبلف روسى ، به قلعهء گوك‌تپه كه پايگاه تركمانان تكه بود حمله آورد و سه سال بعد روسيه با تسخير مرو ، مرز مشترك خود را با ايران به ناحيه ذو الفقار يعنى نقطه‌اى كه مرز ايران و افغانستان آغاز مىشود رسانيد و ايران نه تنها از طرف شمال غربى بلكه از شمال شرقى نيز با روسها همسايه شد . جنگ ملازگرد ملازگرد الب‌ارسلان از همان ابتداى سلطنت از در جنگ با ارمنستان و ساير نقاط عيسوىنشين درآمد و فتوحات بسيارى در اين زمينه كرد و سرزمينهاى چون قيصاريه و سيواس را تحت تصرف خود درآورد . امپراتور دوم رومانوس ديو جانس چون از فتوحات الب ارسلان آگاهى يافت با عدهء كثيرى در سال 462 هجرى ، به بلاد شام حمله آورد و مسلمين آن حدود را مغلوب ساخت و آن‌گاه با لشكرى عظيم مركب از مردم يونان و روسيه و گل ( فرانسه كنونى ) و گرجستان به آسياى صغير روى آورد و در محل ملازگرد واقع در شرق تركيه كنونى بين درياچه وان و شهر ارض روم اردو زد . سپاهيان الب ارسلان در اين جنگ 15 هزار نفر و سپاهيان ديو جانس بيش از 200 هزار نفر بودند . به همين سبب الب ارسلان ابتدا تقاضاى صلح كرد ، ولى ديو جانس اين تقاضا را نپذيرفت . الب ارسلان و تركان غيور سپاهى او دليرانه و به قصد جهاد و شهاد به قلب سپاه روم حمله برده و كشتارى بس عظيم كردند و در حين جنگ رومانوس ديو جانس را دستگير نمودند ، ولى الب ارسلان با دريافت يك ميليون و 500 هزار دينار او را عفو كرد و صلحى پنجاه ساله با او منعقد ساخت . او را به كشور خويش بازگردانيد . در حقيقت سقوط امپراتورى عظيم روم از همين دوران آغاز شد . چه كشور پهناور ارمنستان كه قريب هزار سال موجب كشمكش بين امپراتوران روم و پادشاهان اشكانى و سامانى بود ، به يك بار از زير سلطهء روم خارج و به ايران وابسته شد و مهمتر از آن به‌تدريج تمام نواحى آسياى صغير هم از دست روميان بيرون رفت و تمدن يونانى كه تا آذربايجان پيشرفت كرده بود رو به زوال نهاد و آداب اسلامى و زبان فارسى جاى آنها را گرفت . جنگ مورچه خورت در سال 1142 ه . ق . لشكريان نادر قلى به تعقيب سپاهيان شكست‌خوردهء اشرف تا نزديكى اصفهان پيش تاختند . در آنجا اشرف تجديد قوا كرد و به مقابله ايستاد ولى شكست خورد و به شيراز گريخت . جنگ مهماندوست در دورهء ظهور نادر شاه افشار كه مقارن آن اشرف افغان يزد و كرمان را تسخير كرده بود با سپاهى بالغ بر سى هزار نفر روى به خراسان آورد تا با شاه طهماسب جنگ كند ، اما در كنار رودخانهء كوچك مهماندوست در نزديكى دامغان در ششم ربيع الاول سال 1142 ه . ق . شكست سختى از طهماسبقلى خان خورد و به طرف تهران عقب نشست . اشرف پس از اين شكست افراد خود را ديگربار جمع آورد و لكن در اين‌بار نيز در حوالى ورامين شكست خورده به اصفهان رفت و براى ايجاد وحشت در آن ناحيه دستور داد سه هزار نفر از ساكنين سرشناس آنجا را به قتل برسانند . طولى نكشيد كه سپاهيان طهماسبقلى خان به اصفهان نزديك شدند و در جنگ دوم كه در « مورچه خورت » نزديكى اصفهان در سال 1142 ه . ق . روى داد فتحى ديگر كردند و سه روز پس از آن نادر با سپاه خود به